نوشته، ور نه خود مولانا اندر آنجا سكونتى نه كرده وزندگانى نگذارنده است.

جوزجان همواره نزد جغرافيا نويسان وارباب مسالك وممالك معروف بود، وياقوت درين باره مى نويسد: «كه نام ناحيت وسيعى است از كورتهاى بلخ در خراسان، كه بين مرو الرود وبلخ واقع است، وقصبه آن يهوديه، وشهرهاى آن انبار وفارياب وكلار وغيره است» [1] مؤلف نامعلوم جغرافياى حدود العالم، كه خودش نيز گوزگانى است گويد: «گوزگانان ناحيتى است آبادان وبا نعمت بسيار وبا داد وعدل، تا بحدود باميان، وجنوب وى آخر غور است، وحدبست. ومغرب وى حدود غرجستان است وقصبه بشين است، تا بحدود مرو، وشمال وى حدود جيحون است، وپادشاى اين ناحيت از ملوك اطراف است اندر خراسان او را ملك گوزگان خوانند، واز اولاد افريدون است، وهر مهترى كه اندر حدود غرجستان است وحدود غور است، همه اندر فرمان اواند، واز همه ملوك اطراف او بزرگتر است به پادشائى، وعز ومرتبت وسياست وسخاوت ودوست دارى دانش، وازين ناحيت اسپان بسيار خيزد، ونمد وحقيبه وتنگ اسپ وزيلوى وپلاس خيزد، واندر او درختى است خنج خوانند، وچوب وى هرگز خشك نشود، ونرم بود، چنانكه بر او گره توان افگندن، واندرين پادشائى ناحيت بسيار است، چون ربوشاران كه آن ناحيتى است، بزرگ وبسيار نعمت ومردمانى جنگى واز غرجستان گوزگانست وبعضى از آبهاى مرو ازين ناحيت رود، واندر وى معدن زرست، ومهتران اين ناحيت از مهتران اطراف گوزگانست ومقاطعه بملك گوزگانان دهند. درمشان از دو ناحيت است يكى از بست وديگر از گوزگان، واين به ربوشاران پيوسته است، وازين ناحيت آبها برود، وبآبهاى ربوشاران يكى شود، ورود مرو ازين آبهاست، ومهتر اين ناحيت را در مشى شاه خوانند. [2] باين طور مؤلف حدود العالم ناحيت هاى تمران، ساروان، ما نشان طالقان، جهوذان (مقر ملك گوزگانان) پارياب، گرزوان، كندرم انبير، اشبورقان، انتخذ (اندخود) سان، رباط كروان، سنگ بن، ازيو