(غ، ژ، غ، ا، و) باشد كه جزو اول كلمه غژ به نام گئوش فرشته نگهبان چارپايان ربط ميرساند وگئوش در اوستا وگوش در پهلوى بمعنى گاو بود (حواشى برهان 1855 ومقالات آقاى همايون در مجله آريانا سال 1342 ش) اما در جزو دوم كلمه (غ او) در اوستا (گئو) ودر پارسى (گاو) ودر پشتو (غوا) و (غويى) بمعنى گاو است كه مجموعا كلمه بمعنى (گاو مقدس) باشد، واين گاو نوعى است از حيوانات كوهى كه در بدخشان وواخان وكوهسار پامير پيدا ميشود، واز حيوانات سردسير است، طورى كه من از مردم واخان وبدخشان معلومات گرفتم، اين حيوان خيلى نافع وتقريبا مدار حيات مردم آن كوهسار است، واكنون (غژگاو) گويند، به زاى فارسى وفتحه اول. ودر تركى ما وراء النهر آنرا (قتاس) بضمه اول مى خوانند. دران حصص كوهسارى كه مسكون بوده، وبقراء نزديك است، مردم چند جوره نر وماده آنرا از كوه بخانه آورده واهلى مى سازند، ونسل آنرا مى گيرند. بعد از ان كه اهلى شوند، از شير آن استفاده زيادى مى كنند، وروزانه خود آن حيوانات بكوهسار براى چرا مى روند، وشبانه بخانه بر مى گردند، چون در موسم سرما وزمستان كوهسار تماما زير برف ميباشد، اين حيوان حسى قوى دارد، وبرف را تا چندفت بپاى خود دور افكنده، واز زير آن بقاياى گياه هاى تابستانى كه در ان سرزمين بكثرت ميرويد بر آورده وميخورد.

غژگاو حيوان بس قوى هيكل ونيرومند است، در كوهها وحتى قلل وكمرهاى آن بآسانى بالا رفته مى تواند. مردم آنجا احمال واثقال خود را بر آن بار كرده وسوار مى شوند، وبه جايهاى كه در كوه حركت ورفتن وبالا شدن انسان بسبب ارتفاع وخصايص جوى ممكن نيست، اين حيوان بسهولت ميرود، از كوه وكمر بسرعت برق مى گذرد، گوشت آن هم خيلى نازك ولذيذ است، واز مويهاى دم ويال آن (چورى) يعنى مگس پران وغيره مى سازند، كه موى آن گاهى سپيد ووقتى سياه مى باشد. غژگاو حيوان اهلى خوبى است، كه با انسان الفت دارد، ومدار حيات اهالى پامير وكوهستان واخان وبدخشان است، بنابران مردم هم آنرا دوست دارند، وبى سبب نمى كشند، گويند: كه توركان قديم آنرا مى پرستيدند، وشاخهاى آنرا بر سر مقبره مردگان ميگذاشتند.