المؤلف: محمد طاهر بن مصطفى صفوت أولغون ت 1370 هـ/ 1951 م (1).
(1) Tآ H?R’UL MEVLEV خ, (1877 - 1951) = Tâhir Olgun.
ولد الشيخ طاهر في محلة فندق زاده في إستانبول في الخامس من شهر رمضان سنة (1294 هـ/ 13 ـ 9 1877 م)، وتلقى علومه في المكاتب والمدارس الرشدية والعالية العثمانية، وكان يُشار إليه بالبنان بين الأقران لأنه عالم فريد من نوعه. مهذَّبٌ ومؤدِّبٌ، ومولع بالمعرفة، وشاعر صوفي عثماني تركي مرهف، ومترجم متقن للتركية والعربية والفارسية، ومؤرّخ ولغوي وفقيه ومفسّر، وملتزم بدينه محافظ على الصلوات، وقد أدى فريضة الحج سنة 1312 هـ، حينما كان في الثامنة عشرة من عمره، وهو غزير الإنتاج فقد ألف الكتب المفيدة، ونشر البحوث الكثيرة في المجلات العثمانية والتركية، فهو من الجيل التركي المخضرم الذي عاصر الخلافة الإسلامية العثمانية، والجمهورية التركية، وقد بدأ كتابة الشعر وهو في سن الرابعة عشرة، وكتب أكثر من عشرة آلاف بيت ورباعية. وكان من أنصار الخلافة الإسلامية العثمانية، وقد عارض الانقلاب، واعترض على قانون القِيافة سنة 1341 هـ/ 1925 م، حينما كان إماماً في جامع المثنوي في محلة جارشمبة بمنطقة الفاتح في إستانبول؛ رفض اعتمار القلنسوة (الشبقة) بدلاً من العِمامة، فعوقب وسُجن، ثم أفرج عنه، وكان صديقاً للشاعر محمد عاكف مؤلف نشيد الاستقلال العثماني التركي الذي لم يتغير، وواظب الشيخ طاهر على الوعظ والإرشاد ودراسة وتدريس المثنوي للمولى جلال الدين الرومي حتى سُمِّيَ: طاهر المولوي، وكان يعظ ويدّرس في جامع السليمانية في إستانبول، وهو مجاز بالطريقة المولوية والطريقة القادرية والطريقة الرفاعية .. وقد طبعت بعض كتبه وبحوثه في العهد العثماني، ثم أعيد نشرها بالحروف اللاتينة التركية بعد استبدال الحروف العربية بالحروف اللاتينية سنة 1928 م، وقد تقلد عدة وظائف في تركيا من سنة 1909 حتى سنة 1948 م، حيث أحيل على التقاعد، ولكنه استمر غزير الإنتاج الأدبي والتاريخي والصوفي حتى وافاه الأجل في 16 رمضان سنة 1370 هـ/ 21 ـ 6 - 1951 م، ودفن حسب وصيته بجوار والدته في تربة المولوية خانة قرب تربة مركز أفندي في محلة يني قابي في إستانبول.
وهذا كشف بأسماء مصنفاته المطبوعة ثم المخطوطة باللغة التركية، يليها كشاف المراجع.
Bas?lm?? Eserleri آثاره المطبوعة:
Mir’at- ? Hz. Mevlâna (Manzum, 1899) , Divançe- i Tahir (1902) , Cengiz ve Hülûgu Mezalimi (1906) , Yenikap? Mevlevîhanesi Postni?îni ?eyh Celâleddin Efendi Merhum (1910) , Tarih- i ?slâm Sahâifinden (1910) , ?eyh Sadî’nin Bir Sergüze?ti (Muslihuddin Sadî- i ?irazî’den çeviri, 1911) ,) , Naz?m ve E?kâl- i Naz?m (1913) , Medrese- i ?slâmiye Talebesine Tarih Hulâsalar? (1915) , Kafkasya Mücahidi ?eyh ?amil’in Gazavat? (Mehmed Tahir el- Karanî’den çeviri, 1917) , Hazreti Peygamber ve Zaman? (1923) , Ba?lang?c?ndan Tanzimat Devrine Kadar Edebiyat Tarihimize Manzum Bir Muht?ra (Edebiyat tarihi, 1931) , Edebiyat Lugati (1936. Yeni bask?s? Kemal Edip Kürkçüo?lu taraf?ndan, 1973) , Fuzulî’ye Dair (1936) , Nev’î ve Sûriye Kasidesi (1937) , Bakî’ye Dair (1938) , Müslümanl?kta ?badet Tarihi (1947; C. Kurnaz yay?nlad?, 1998). Mesnevî’nin Yeni Muterizine ?kinci Cevap (1947) , Germiyanl? ?eyhî ve Harnâmesi (1949) , Mesnevî Dersleri (2 cilt, 1949, 1951) , Müslümanl???n Medeniyete Hizmeti (Haz. A. Sert, 1974) , Matbuat آ lemindeki Hayat?m ve ?stiklâl Mahkemeleri (Atilla ?entürk haz?rlad?, 1991) , Divan Edebiyat?n?n Baz? Beyitlerinin ?zah?na Dair Edebî Mektuplar (C. Kurnaz , 1995) , ا ilehane Mektuplar? (C. Kurnaz, G. Eri?en, 1996) , Atilla ?entürk, Tahirü’l- Mevlevî, Hayat? ve Eserleri’ni yay?nlad? (1991).
Yazma Eserleri = آثاره المخطوطة
1): Asi Abaza Hasan Pa?a
2): آ?? k ا elebi Tezkiresi ve ?âir Zâtî
3): Bursal? Gazali
4): Büyüklerimizden Baz? Zevât
5): Dinî, Tarihî, Edebî Makaleler
6): Divânçe- i Fârisi- i Tâhir
7): Divân Edebiyat?ndan Birkaç Parça ve ?zah?
8): Divân- ? Tâhirü’l- Mevlevî 1
9): Divân- ? Tâhirü’l- Mevlevî 2
10): Edebî Mektuplar
11): Edebiyat Dersi Muht?ras?
12): Edebiyat S ِ zlü?ündeki Uydurma Ta’birler
13): Edebiyat Tarihimizde Ara?t?rmalar
14): Garb Edebiyat?na Dâir Manzum Bir Muht?ra
15): Hallâc- ? Mansûr’a Dâir
16): Hitabet Dersleri
17): Hulefa- yi Ra?idin Devri Hulasa- i Vakayii
18): ?bn- i Kemal’in Yavuz Hakk?ndaki Mersiyesi
19): ?slâm Ansiklopedisi ?çin Yazd?klar?m
20): ?stanbul’un Eski آ detlerinden
21): Kava’id- i Edebiyye Dersleri
22): Kitabet- i Resmiye
23): Kudemâ- y? Mevleviye
24): Kur’ân ve Ma?z- ? Kur’ân
25): Mant?kî ve Bir Hezeliyyesi
26): Mecmu’a- i E?’âr
27): Menâk?bu’l- آ rifin’de Münderic "Makâlât- ? ?emsi Tebrizî"den On Fas?l?n Tercümesi
28): M?s?r’daki Abbasi Halifeleri
29): Münâcât- ? Hazreti Mevlânâ Tercümesi
30): Nedim’in K ِ? k Kasidesi ve Nam?k Kemal ile Ziya Pa?a’n?n Naziresi
31): Nisâbu’l- Mevlevî Tercümesi
32): Osmanl? Devletinde ?dam Edilen ?ki ?eyhülislâm
33): Risâle- i Fütüvvetiyye Tercümesi
34): Sabrînin Ebu Saîd Efendi Vasf?ndaki Kasidesi
35): Sa’di- i ?irazî’ye Dâir
36): es- Siretu’n- Nebeviyye vel’l- Asâru’l- Muhammediyye Tercümesi
37): Sünbülzâde Vehbî’nin Tannane Kasidesi
38): Sünbülzâde Vehbî’nin Tayyare Kasidesi ve ?erhi
39): ?âir Ali ?ffet
40): ?âir An?tlar?
41): ?â’ir Refi’- i Kâlayî
42): ?eyhülislâm Abdü’l- Aziz Efendi
43): Tarih Hülasalar? ve K?sas- ? Enbiya
44): Teceddüt Edebiyat?na Dâir Muht?ra
45): Tefsir- i Hüseyni Tercümesi
46): Telfiku’l- Ahbâr ve Telk?hu’l- آ sâr
47): Tercümelerim
48): Türk Edebiyat? Tarihçesi
49): Veliyyüddin O?lu Ahmed Pa?a Divân?n?n Nesre ا evrili?i
KAYNAKLAR = المراجع التركية
1 - Mevlânâ Celâlüddîn- i Rûmî, Mesnevi, Terceme ve ?erheden Tâhir’ul Mevlevî, Selâm Yay?nlar?, ?stanbul, 1971, I- II.
2 - Tâhir’ul Mevlevî, Matbuat آ lemindeki Hayat?m ve ?stiklâl Mahkemeleri, N?r. Atilla ?entürk, Nehir Yay?nlar?, ?stanbul, 1991.
3 - Tâhir’ul Mevlevî, Edebiyat Lügat?, Hzl. Kemâl Edib Kürkçüo?lu, Enderun Kitabevi, ?stanbul, 1994.
4 - Tâhir Olgun, ا ilehâne Mektuplar?, Hzl. Cemâl Kurnaz- Gülgün Eri?en, Akça? Yay?nlar?, Ankara, 1995.
5 - Tâhir’ul Mevlevî, Müslümanl???n Medeniyete Hizmetleri, Sdl. Abdullah Sert, Bahar Yay?nlar?, ?stanbul, 1974, I.
6 - Zülfikar Güng ِ r, " Tâhir’ul Mevlevî (Olgun) Hayat?, Eserleri ve Dinî Edebiyatla ?lgili ?iirleri", Yüksek Lisans Tezi, Ankara ـ niversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ?slâm Tarihi ve Sanatlar? B ِ lümü Türk- ?slâm Edebiyat? Anabilim Dal?, Ankara, 1994.
7 - Zülfikar Güng ِ r, "Son Mesnevîhânlardan Tâhir’ul Mevlevî ve Mevlevîlik Hakk?ndaki Baz? G ِ rü?leri, Dinbilimleri Akademik Ara?t?rma Dergisi, (2009) , Say?. 3
8 - Sad?k Albayrak, ?rtica’n?n Tarihçesi Me?rutiyet ?slâmc?l??? ve Siyonizm, Ara?t?rma Yay?nlar?, ?stanbul, 1990, II.
9 - Osman Ergin, Türk Maarif Tarihi, Eser Matbaas?, ?stanbul, 1977, I- II.
10 - Mehmet Zeki Pakal?n, Osmanl? Tarih Deyimleri ve Terimleri S ِ zlü?ü, Milli E?itim Bas?mevi, ?stanbul 1983, II.
11 - Osman Ergin ِ z, Mahfil Mecmuas? ve Tahlilî Fihristi Yüksek Lisans Tezi, Marmara ـ niversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ?lahiyat Anabilim Dal? ?slâm Tarihi ve Sanatlar? Bilim Dal?, ?stanbul, 2007.
12 - ?efik Can, Mevlânâ ?le Bir ض mür, Sufi Kitap, ?stanbul, 2009.
13 - Necip Faz?l, Son Devrin Din Mazlumlar?, Büyük Do?u Yay?nlar?, ?stanbul, 2009.
14 - Bünyamin ?en, "?efik Can ile Hasbihal", Ya?mur Dergisi, (2005) , Say?. 27,
15 - ?SL آ M ANS?KLOPED?S?, Türkiye Diyanet Vakf?: Tâhir’ül Mevlevî = Tahir Olgun. S: 407 - 409.